Noodweer

Noodweer, noodweerexces, wederrechtelijke aanranding, noodzakelijke verdediging, mishandeling, proportionaliteit, subsidiariteit, (zelf)verdediging, geweld, advocaat, raadsman, Alphen aan den Rijn, Boskoop, Waddinxveen.
 
Indien u slachtoffer wordt of dreigt te worden van mishandeling, rijst de vraag in hoeverre u zichzelf daartegen mag verdedigen.
 
In artikel 41 lid 1 Wetboek van Strafrecht is het zogenaamde ‘verdedigingsrecht’ opgenomen. Het verdedigingsrecht wordt juridisch ‘noodweer’ genoemd. Het handelen uit noodweer wordt door de wetgever als volgt beschreven:
 
‘Niet strafbaar is hij die een feit begaat, geboden door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding.’
 
Hieronder zullen de voorwaarden voor een beroep op noodweer nader worden besproken. 
 
Ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding
Een wederrechtelijke aanranding kan worden omschreven als een gedraging in strijd met het recht, dan wel als een gedraging begaan zonder bevoegdheid. Indien bijvoorbeeld een fietser door een ander van zijn/haar fiets wordt getrapt en vervolgens wordt geslagen, dan is het duidelijk dan deze gedraging in strijd is met het recht, want volgens het recht mag men iemand niet mishandelen. Er is dan sprake van een wederrechtelijke aanranding. Dit ligt anders in bijvoorbeeld het geval dat een tandarts een kies trekt. Het trekken van een kies kan gepaard gaan met pijn, maar deze handeling levert geen mishandeling op, daar de tandarts van de patiënt toestemming heeft gekregen om de kies te trekken. De tandarts handelde dus bevoegd.  
 
Ogenblikkelijkheid betekent dat het toepassen van een verdedigingshandeling eerst is toegestaan wanneer de mishandeling daadwerkelijk is begonnen. Daarnaast is een verdedigingshandeling ook toegestaan indien een mishandeling dreigt te beginnen.
 
Noodzakelijke verdediging
Een ‘noodzakelijke verdediging’ houdt in dat het recht om uzelf te verdedigen gepast moet zijn. Dit wordt het proportionaliteitsvereiste genoemd. Daarnaast moet voldaan zijn aan het subsidiariteitsbeginsel. Dit beginsel handelt over de vraag of het gekozen verdedigingsmiddel en de wijze waarop dat is aangewend, afhankelijk van de omstandigheden van het geval, noodzakelijk zijn geweest.
 
Wat mag u nu doen?
Na een avondje ‘stappen’ wordt u in een stil steegje zonder aanleiding door twee personen in elkaar geslagen. De één houdt u vast en de ander schopt en slaat u over uw gehele lichaam. Op dat moment mag u terug slaan om te trachten uzelf te verdedigen. Er is immers sprake van een ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding waartegen een noodzakelijke verdediging is geboden. Vluchten is namelijk niet mogelijk daar u wordt vastgehouden. U zit als een kat in het nauw. Dit terug slaan moet wel gepast zijn. Dit betekent dat u niet door mag gaan met slaan indien die twee personen jegens u zijn gestopt met slaan. Onder deze omstandigheden komt u een beroep op noodweer toe en bent u straffeloos. Mocht het zo zijn, dat u wel blijft slaan, dan kunt u, afhankelijk van de omstandigheden van het geval, een beroep kunt doen op noodweerexces, zoals omschreven in lid 2 van art. 41 Wetboek van Strafrecht. Noodweerexces houdt in dat bijvoorbeeld in het geval van mishandeling het slachtoffer in een dusdanige gemoedsbeweging kan geraken, dat hij de grenzen van een noodzakelijke verdediging overschrijdt. Mocht dit beroep slagen, dan bent u ook straffeloos.
Indien u niet wordt vastgehouden en het zou voor u mogelijk zijn geweest door bijvoorbeeld met een flinke duw de beide personen even op een afstand te houden, waardoor u zou kunnen vluchten, dan dient u voor deze minder ingrijpende handelswijze te kiezen. Doet u dat niet, dan komt u geen beroep op noodweer toe.
 
 
mr. J.M. van der Linden

Voor vragen over dit onderwerp kunt u contact opnemen met mr. M.L. Groen en mr. J.M. van der Linden, advocaten te Waddinxveen (0182-613622) of met mr. R. van Venetiën, advocaat te Alphen aan den Rijn (0172-475677).

De teksten op de website van In 't Veen Advocaten zijn van algemene informatieve aard. In 't Veen Advocaten staat niet in voor de juistheid en volledigheid van de informatie op deze website. De informatie op deze website heeft verder een algemeen karakter en kan niet zonder meer op een specifieke of individuele situatie worden toegepast. De informatie op deze website is niet bedoeld als juridisch advies van welke aard dan ook.

In 't Veen Advocaten accepteert geen aansprakelijkheid voor onjuiste informatie op deze website en voor de gevolgen van het gebruik dat van de informatie op deze website wordt gemaakt.
Niets uit de tekst op de website van In 't Veen Advocaten mag zonder voorafgaande toestemming van In 't Veen Advocaten worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze.


Alphen aan den Rijn
T: 0172-475677
F: 0172-473294

Boskoop
T: 0172-215500
F: 0182-611095

Waddinxveen
T: 0182-613622
F: 0182-611095

Kantoor Contact Zoeken